Hoe beïnvloedt de renteontwikkeling de overnamemarkt?

De renteontwikkeling heeft een directe en aanzienlijke invloed op de overnamemarkt. Hogere rentes verhogen de financieringskosten voor overnames, drukken bedrijfswaarderingen via hogere disconteringsvoeten en remmen het totale transactievolume. Dalende rentes werken omgekeerd: ze verlagen de drempel voor kopers, stimuleren private equity-activiteit en creëren gunstigere omstandigheden voor verkopers. De onderstaande vragen verkennen elk van deze mechanismen in detail.

Hoe verandert een rentestijging de financieringskosten bij overnames?

Een rentestijging verhoogt direct de kosten van vreemd vermogen dat bij een overname wordt ingezet. Banken en andere financiers rekenen hogere marges, waardoor de rente op acquisitiefinanciering sterk oploopt. Dit maakt overnames duurder om te financieren en verlaagt het rendement dat een koper op een transactie kan realiseren.

Bij veel overnames, en zeker bij private equity-gedreven transacties, wordt een substantieel deel van de overnamesom gefinancierd met vreemd vermogen. Dit model staat bekend als een leveraged buyout. De doelvennootschap trekt leningen aan waarbij het bedrijf zelf als onderpand dient. Zodra de rente stijgt, nemen de jaarlijkse rentelasten toe, wat de vrije kasstroom van het overgenomen bedrijf onder druk zet. Banken worden in zo’n klimaat ook selectiever: ze stellen strengere eisen aan zekerheden en de dekking van rentelasten voordat ze bereid zijn acquisitiefinanciering te verstrekken.

De mediane rente die MKB-bedrijven betaalden op leningen steeg tussen 2021 en 2024 aanzienlijk, wat de toegang tot overnamefinanciering merkbaar bemoeilijkte. Inmiddels heeft de ECB de rente stapsgewijs verlaagd, en in de eerste helft van 2025 gaf een significant deel van de M&A-adviseurs aan dat financiering voor overnames makkelijker beschikbaar was dan het jaar ervoor. In 2026 blijft de renteontwikkeling een aandachtspunt, nu de ECB voor het eerst weer een verhoging heeft doorgevoerd na een reeks dalingen.

Wat is het effect van rente op bedrijfswaarderingen bij M&A?

Een hogere rente leidt tot lagere bedrijfswaarderingen via de disconteringsvoet die bij waarderingsmethoden wordt gehanteerd. Hoe hoger de rente, hoe hoger de Weighted Average Cost of Capital (WACC), en hoe lager de contante waarde van toekomstige kasstromen. Dit mechanisme werkt direct door in de uitkomst van een DCF-waardering.

De Discounted Cash Flow-methode bepaalt de bedrijfswaarde door verwachte toekomstige kasstromen contant te maken tegen de WACC. De risicovrije rente, doorgaans afgeleid van staatsobligaties, vormt een bouwsteen van die WACC. Wanneer de risicovrije rente stijgt, stijgt de WACC mee, en daalt de berekende bedrijfswaarde. In de praktijk zien we bij MKB-waarderingen WACC-percentages die aanzienlijk variëren afhankelijk van het risicoprofiel van het bedrijf.

Toch laat de praktijk een genuanceerder beeld zien. Waarderingen van kwalitatief sterke bedrijven daalden tijdens de rentestijgingsperiode minder sterk dan het model zou voorspellen, omdat strategische kopers bereid bleven premies te betalen voor schaarse assets. In het bredere MKB-segment was de druk wel voelbaar: gemiddelde EBITDA-multiples lagen in 2024 lager dan tijdens de piekjaren 2021 en 2022. Bovendien ontstond er een waarderingskloof tussen kopers en verkopers, waarbij verkopers vasthielden aan verwachtingen uit de hoogconjunctuur terwijl kopers hun biedingen aanpasten aan het nieuwe renteklimaat.

Waarom daalt het aantal M&A-transacties bij stijgende rentes?

Stijgende rentes remmen M&A-activiteit omdat ze zowel de financieringskosten verhogen als de onzekerheid over toekomstige rendementen vergroten. Kopers worden voorzichtiger, banken terughoudender, en de kloof tussen wat verkopers verwachten en wat kopers willen betalen wordt groter. Het resultaat is minder transacties en langere doorlooptijden.

In 2023 bereikte het aantal fusies en overnames in Nederland een dieptepunt op jaarbasis, mede als gevolg van de sterk gestegen rente vanaf medio 2022. De daling was het sterkst voelbaar bij private equity-gedreven transacties, die structureel meer afhankelijk zijn van vreemd vermogen dan strategische deals. Strategische overnames, waarbij een koper synergieën nastreeft, bleven relatief veerkrachtiger omdat de financieringslogica anders is opgebouwd.

Naast de directe financieringskosten speelt ook de onzekerheid een rol. Wanneer de rente snel en onverwacht stijgt, is het moeilijker om betrouwbare rendementsberekeningen te maken. Dealmakers stellen transacties uit, heronderhandelen over prijzen of kiezen voor alternatieve structuren zoals earn-outs en uitgestelde betalingen. Bijna de helft van de dealmakers gaf in onderzoek van CMS Law aan dat inflatie en rentedruk de grootste obstakels waren voor het sluiten van deals. Bovendien nam het aantal zogenoemde distressed overnames toe: bedrijven die door hogere financieringslasten in de problemen kwamen, kwamen noodgedwongen op de markt.

Welke sectoren zijn het meest kwetsbaar voor renteschommelingen bij overnames?

Sectoren die sterk afhankelijk zijn van vreemd vermogen of waarbij waarderingen gevoelig zijn voor langetermijnrentes, zijn het kwetsbaarst voor renteschommelingen. Vastgoed en private equity-intensieve sectoren voelen rentestijgingen het hardst, terwijl technologie, zakelijke dienstverlening en gezondheidszorg relatief veerkrachtiger zijn gebleken.

De vastgoedsector is structureel kwetsbaar omdat projectfinanciering en waarderingen direct samenhangen met de rentevoet. Bij stijgende rentes stijgen de financieringskosten voor ontwikkelaars, daalt de bereidheid van investeerders om kapitaal in te zetten en stagneren transacties. Vastgoedontwikkelaars zagen hun toegang tot extern kapitaal in de periode 2022 tot 2024 merkbaar verslechteren.

Private equity-fondsen ondervonden eveneens bovengemiddelde druk. Veel fondsen hadden hun portefeuillebedrijven gefinancierd met variabele rentes of hadden onvoldoende afdekkingsconstructies opgezet, waardoor de rentelasten snel opliepen. Sectoren als bouw en installatietechniek lieten een daling in transactievolume zien, terwijl life sciences, technologie en energie hun vitaliteit grotendeels behielden. In 2026 wordt de detailhandel als meest kwetsbaar aangemerkt en worden zakelijke dienstverlening en softwareontwikkeling als meest kansrijke sectoren voor transacties gezien, aldus recente sectoranalyses.

Wanneer is een dalende rente een gunstig moment voor bedrijfsverkoop?

Een dalende rente creëert gunstige verkoopomstandigheden omdat kopers goedkoper kunnen financieren, de concurrentie tussen kopers toeneemt en waarderingen onder opwaartse druk komen te staan. Voor bedrijfseigenaren die een verkoop overwegen, biedt een periode van rentedaling doorgaans betere prijsvorming en een kortere doorlooptijd.

Lagere financieringskosten verlagen de drempel voor zowel strategische kopers als private equity-partijen om een bod te doen. Het aantal geïnteresseerde kopers per aangeboden onderneming steeg in 2024 merkbaar ten opzichte van 2023, wat de onderhandelingspositie van verkopers versterkte. Private equity-fondsen beschikken bovendien over aanzienlijk beschikbaar kapitaal en richten zich actief op het MKB als bron van rendement, zeker nu de rente is gedaald ten opzichte van de piek in 2023 en 2024.

Tegelijkertijd is timing niet de enige factor. De kwaliteit van het bedrijf, de sector, de schaalgrootte en de mate van voorbereiding bepalen in hoge mate het uiteindelijke resultaat. Een gunstig renteklimaat vergroot het venster van kansen, maar een slecht voorbereide verkoop leidt ook in een lage-renteomgeving tot teleurstellende uitkomsten. Wij begeleiden bedrijfseigenaren bij het bepalen van het juiste moment en de optimale structuur voor een transactie. Bent u benieuwd wat de huidige renteontwikkeling betekent voor uw specifieke situatie? Neem dan contact op voor een vrijblijvend gesprek.